Het is druk in het Krookcafé in Gent. De koffiemachine achter de bar verheft om de haverklap zijn stem, want vele mensen nemen er hun middagpauze op het moment dat ik er Sigrid Bousset, literair curator van Het Betere Boek, tref. Ik ben zenuwachtig voor deze ontmoeting met de voormalig directeur van Passa Porta. Ze stelt me meteen tot rust met de simpele vraag: ‘Zullen we ondertussen lunchen?’ De vriendelijke uitstraling maakt het helemaal af. Ik bestel twee bagels en evenveel koppen verse muntthee: de brandstof voor ons gesprek.

Dit interview verscheen eerder in “Rechtuit”, het ledenblad van het Willemsfonds.

Foute studiekeuze

‘Eigenlijk heb ik de foute studiekeuze gemaakt’, bekent Sigrid al snel wanneer ik vraag naar haar liefde voor de Franse taal. ‘Ik wou heel graag literatuur studeren; het liefste de Nederlandse én de Franse. Maar in mijn tijd moest je kiezen tussen Germaanse óf Romaanse talen. Ik heb toen gekozen voor de eerste, maar als ik de klok kon terugdraaien, zou ik voluit voor Romaanse talen gaan. De Engelse en Duitse literatuur interesseren me immers minder dan de Franse’.

Het waarom van die aantrekkingskracht tot de Franse literatuur kan Sigrid moeilijk benoemen: ‘Het kan zowel la douce France of de vibrerende stad Parijs zijn uit de klassieke romans. Maar evengoed houd ik van de manier waarop de Franse en Arabische cultuur verknoopt zijn in de hedendaagse Franse literatuur. Misschien is het wel het intellectuele discours van de Franse filosofen dat vaak een verwerking krijgt in de literatuur. Wie zal het zeggen?’

Een pleidooi voor cultuuruitwisseling

Sigrid streeft ernaar om de dialoog tussen de Nederlandse en Franse literatuur te stimuleren, in tijden waar zowel de Nederlandse als Franse literatuur door de verengelsing van de maatschappij onder druk staat. ‘Met haar drie taalgemeenschappen is België een enigszins kunstmatig maar boeiend land, waardoor ik geneigd ben om Nederland en Frankrijk als het verlengde van ons cultuurgebied te beschouwen. Net daarom is het belangrijk dat iedereen op de hoogte blijft van elkaars literatuur en cultuur, want dat creëert openheid en verbondenheid’.

Heel optimistisch over de verbondenheid tussen de taalgemeenschappen in België is Sigrid niet: ‘Ik stel vast dat in België hoe langer hoe minder Vlamingen het Frans vloeiend spreken. Dat is niet verbazingwekkend, want de Franse lessen hebben fel aan belang ingeboet. Dat is gevaarlijk, want in een drietalig land is net de culturele uitwisseling essentieel en verrijkend. Net dat realiseer ik met mijn programmatie voor Het Betere Boek’.

Een transformerend land

‘Deze editie van Het Betere Boek over Frankrijk komt er op het juiste moment, want Frankrijk heeft een nieuw elan gekregen, ook binnen Europa’, zegt Sigrid. ‘Ik denk dat de hele wereld zeer geïnteresseerd gekeken heeft naar de verkiezing van Emmanuel Macron tot president van Frankrijk. De klassieke as Frankrijk-Duitsland kreeg een nieuwe impuls. En die was nodig, want Frankrijk was onder Hollande in een somber discours beland, waarbij het teveel op zichzelf gekeerd was’.

 

‘In een meertalig land als België is culturele uitwisseling essentieel en verrijkend.’

SIGRID BOUSSET

Literair curator

‘Zowel het vakantieland Frankrijk als de maatschappelijke rol die het land vandaag opneemt, zijn vervat in deze editie van Het Betere Boek.’

SIGRID BOUSSET

Literair curator

‘Een naam zoals Philippe Claudel heeft een festival als Het Betere Boek echt nodig.’

SIGRID BOUSSET

Literair curator

‘Ik heb mijn uiterste best gedaan om van deze Franse editie van Het Betere Boek een pareltje te maken.’

SIGRID BOUSSET

Literair curator

‘Voor het programma van Het Betere Boek heb ik ervoor gekozen om enerzijds het Frankrijk waarvan Vlamingen houden te tonen, en anderzijds het actuele, maatschappelijke belang van het land onder de loupe te nemen’, zegt Bousset. ‘Het Frankrijk van de traditionele waarden waar we zo van houden, zeg maar het Franse landschap bij fotograaf Michiel Hendrycks, de literaire Tour de France van Margot Dijkgraaf, of de Franse cultuur en geschiedenis bij Bart Van Loo en Johan Op de Beeck. De reflectie over de malaise in Frankrijk vandaag is dan weer terug te vinden bij Mia Doornaert in haar ‘Ontredderde republiek’. Maar Het Betere Boek zou falen als we enkel van buitenaf naar Frankrijk kijken. Daarom is iemand als Fouad Laroui die tussen de Franse, Arabische en Nederlandse cultuur leeft de uitgelezen persoon om de evolutie van la nation te schetsen’.

Sigrid is trots dat ze de programmatie van Het Betere Boek divers heeft gemaakt: ‘Ik introduceer tijdens het literair festival twee Franse auteurs die vandaag zeer actueel zijn in Frankrijk, maar hier nauwelijks bekend zijn. Zo komt Alice Zeniter met Algerijnse roots haar familiesage toelichten, waarin ze de moeilijkheden van een familie om in te burgeren in het twintigste-eeuwse Frankrijk treffend illustreert. Bestsellerauteur Laetitia Colombani, zeg maar de Franse Lise Spit, breng ik dan voor het eerst in Vlaanderen onder aandacht met haar roman De vlecht, waarin drie vrouwen uit drie continenten één verlangen naar vrijheid met elkaar delen’.

Literair plezier

‘Ik ben zeer trots dat Philippe Claudel, een van de belangrijkste Franse auteurs van vandaag, zijn nieuwe Nederlandse vertaling Archipel van de hond voorstelt’, zegt Sigrid. ‘Zo’n naam heeft een intiem literair festival als Het Betere Boek echt nodig.’

‘Als ik een gewone bezoeker van Het Betere Boek zou zijn, zou ik me een hele middag lang verschansen bij de reeks Mon livre français préféré’, zegt Sigrid enthousiast. ‘Het lijkt me geweldig om tien bekende gezichten na elkaar vol passie te horen praten over hun lievelingsboek in het Frans. Velen onder ons zijn opgegroeid met het Franse boek. Daarom zal deze reeks bij velen weer de goesting doen opborrelen om opnieuw een Frans boek te lezen’.

‘Het is ook uitkijken naar het voorleesprogramma van vier auteurs wier romans zich afspelen in Frankrijk. Joke Hermsen, Stefan Hertmans, Filip Rogiers en Isabelle Rossaert lezen er pakkende fragmenten voor uit hun werk’.

Geen makkelijk festival

‘Een hoogstaand literair festival maken van Het Betere Boek is voor elke curator een moeilijke, maar dankbare uitdaging’, bekent Sigrid. ‘Vooral op financieel vlak stuit het festival op beperkingen. Daarom zijn duurzame partnerschappen met belangrijke spelers zoals de stad Gent of het betrekken van de uitgevers van belang voor het slagen van het festival’.

‘Het is dan ook een hele klus om een pareltje te maken van dit festival. Een goede evolutie is dat Het Betere Boek de laatste jaren gekozen heeft voor een sterkere profilering. Waar het vroeger een vrij algemeen non-fictiefestival was, is er gekozen om met Het Betere Boek terug de literatuur in te duiken met thema’s – tot nu toe altijd landen – die de inhoud duidelijk afbakenen’, zegt Bousset. ‘Als je dan een curator hebt die zich thuis voelt binnen dat thema en veel connecties heeft, dan krijgt het festival een heel netwerk ter beschikking dat met plezier wil meewerken. Zo hebben prominente auteurs ook voor deze editie spontaan hun honorarium verlaagd. Gewoon omdat ze zelf zin hadden om aan deze Franse editie mee te werken. Een goede curator zorgt dus dat er meer mogelijk is met weinig middelen’.

‘Het programma is ambitieus en divers. Het biedt zowel la douce France in al haar facetten als een kritische kijk op de maatschappelijke rol die Frankrijk vandaag opneemt. Als er veel mensen aanwezig zijn en als velen onder hen met een verruimde blik op Frankrijk het festival verlaten, is mijn missie voor deze editie van Het Betere Boek al geslaagd’, zegt Bousset.